4.1. AI standaarden en richtlijnen

Leerdoelen

In deze les leer je een aantal standaarden en richtlijnen voor AI kennen.

Aan de hand van de FAST-principes maken veel organisaties protocollen en standaarden voor eerlijk, verantwoord en transparant gebruik van AI. We leggen een aantal voorbeelden van zulke standaarden wat gedetailleerder uit, om je een beeld te geven van de stand van zaken op dit gebied.

4.1.1. UNESCO: een standaard voor ethisch gebruik van AI op wereldschaal

Bekijk de onderstaande videoles UNESCO: Ethics of Science and Technology. In deze videoles legt Peter-Paul Verbeek, hoogleraar Filosofie van de Technologie van de Universiteit Twente, de FAT-principes uit (opmerking: hij heeft Safety daar niet onder geschaard, zoals wij wél doen) en vertelt hij hoe UNESCO aan de hand van die principes een standaard voor ethisch gebruik van AI op wereldschaal heeft ontworpen.

In de video wordt Engels gesproken, maar je kunt Nederlandse ondertitels krijgen. Zet dit aan door rechtsonder op Instellingen te klikken en te kiezen voor Ondertiteling Nederlands

Vragen

Vragen:

1. Welke van de volgende uitspraken zijn waar, met betrekking tot de aanpak van ethische kwesties van AI? Kies nul tot vier opties.

   A. Alle mensen moet worden geleerd hoe ze AI-systemen moeten bouwen.

   B. AI kan een situatie van een internationaal conflict verergeren.

   C. AI heeft het potentieel om nepnieuws te creëren, maar ook te detecteren.

   D. AI zal kunstenaars inhalen en de cultuur verrijken met alleen haar eigen kunstcreaties.

2. Peter-Paul Verbeek noemt een aantal opeenvolgende maatschappelijke perioden. In welke zitten we volgens hem nu?

   • Society 1.0: jagers en verzamelaars

   • Society 2.0: landbouw

   • Society 3.0: de industriële revolutie

   • Society 4.0: het informatietijdperk

   • Society 5.0: de digitale maatschappij

   • Society 6.0: de virtuele maatschappij

3. In de discussie over ethiek in AI zijn er twee uitersten. Welke zijn dit, welke zit ertussenin en welke wordt nog gemist?

4. UNESCO richt zich op educatie, wetenschap en cultuur. Geef voor elk van deze richtingen een voorbeeld uit de video over mogelijke invloed van AI.

5. UNESCO neemt meer principes in ogenschouw dan FAST alleen. Welke principes zijn toegevoegd? Geef kort aan wat ze betekenen.

6. Wat is de slogan waarmee UNESCO het belang van de geest in onze wereld centraal stelt? Hoe past de kwestie Ethiek en AI binnen UNESCO?

Antwoorden

1. Alleen B en C zijn waar. A is onjuist: niet iedereen hoeft AI systemen te kunnen bouwen. D is onjuist: kunstenaars zouden onder meer ook met AI kunnen samenwerken.

2. Society 5.0: de digitale maatschappij.

3. Peter-Paul Verbeek schetst de VS en China als uitersten. Aan de ene kant staat de VS met het idee dat data toebehoort aan bedrijven die daaraan kunnen verdienen, en aan de andere kant China met het idee dat alle data van de overheid is en kan worden gebruikt om de bevolking te controleren. Europa plaatst zich daartussen met ethische AI, waarin de mens centraal staat. Het hele Afrikaanse continent wordt nog helemaal niet vertegenwoordigd in deze discussie.

4. Educatie: hoe zal ons leren worden beïnvloed door AI? Welke studierichtingen zijn nog nuttig als AI bepaalde beroepen overbodig maakt? Hoe kunnen we studenten een kritische houding ten opzichte van AI aanleren?
   Wetenschap: hoe kan een wetenschapper uitkomsten deels gebaseerd op AI verklaren? Zeker als deze uitkomsten worden gebruikt in bestuurlijke beslissingen.
   Cultuur: hoe bewaken we de kleine talen als alles automatisch vertaald wordt? Hoe bewaren we culturele verschillen als AI ons naar een eenheidsworst stuurt? Hoe voorkomen we desinformatie?

5. Inclusiviteit: AI moet iedereen bedienen en niemand uitsluiten.
   Bloeiend: behalve het inperken van negatieve aspecten zouden er ook richtlijnen moeten komen voor ontwikkeling van positieve AI.
   Bewustzijn: mensen moeten zich bewust zijn van de invloed van AI-systemen op hun leven en onze samenleving.
   Goed bestuur: overheden moeten kunnen uitleggen hoe ze AI hebben gebruikt in de omgang met burgers (valt onder security).
   Democratie: AI moet gebaseerd zijn op democratische principes.
   Autonomie: AI mag nooit in strijd zijn met de menselijke autonomie.

6. Aangezien oorlogen beginnen in de hoofden van mannen en vrouwen, zijn het ook de hoofden van mannen en vrouwen waarmee de verdediging van de vrede moet worden gebouwd.

Omdat veel belangrijk AI-toepassingen ons idee over de wereld kunnen beïnvloeden, en dus onze geest zowel positief als negatief kunnen aanpassen, is het van belang dat UNESCO richtingen aangeeft om deze negatieve effecten te voorkomen.

4.1.2. Europese Commissie: ethische richtlijnen voor AI

Zoals in de video van Peter-Paul Verbeek wordt verteld, vinden landen in Europa het belangrijk om aandacht te schenken aan de eigenschappen van AI. In 2018 richtte de Europese Commissie een AI High Level Expert Group op, een groep van deskundigen op hoog niveau die richtlijnen opstelden voor goed gebruik van kunstmatige intelligentie. Die deskundigen vonden dat betrouwbare AI moet voldoen aan drie eisen. AI moet rechtmatig zijn, met inachtneming van alle toepasselijke wet- en regelgeving. Het moet ethisch gebruikt worden, met respect voor ethische principes en waarden. En AI-systemen moeten robuust zijn, zowel vanuit technisch oogpunt als rekening houdend met de sociale omgeving. Als een hulpmiddel daarbij stelden zij ethische richtlijnen voor betrouwbare AI op, waarin ze de volgende zeven vereisten aan AI definieerden:

1. Menselijke controle en toezicht

2. Technische robuustheid en veiligheid

3. Privacy en gegevensbeheer (data-governance)

4. Transparantie

5. Diversiteit, non-discriminatie en eerlijkheid

6. Maatschappelijk en ecologisch welzijn

7. Verantwoording en aansprakelijkheid

Mede gebaseerd op die zeven vereisten aan betrouwbare AI stelde de Europese Commissie het onderstaande model op om te beoordelen in hoeverre een nog te bouwen AI-systeem betrouwbaar is:

Fig. 4.1 EU richtlijnen voor betrouwbare AI

Vragen

1. De Europese Commissie kiest bewust voor een zogeheten ex ante beoordeling van AI-systemen, dat wil zeggen: een voorafgaande check waarbij al tijdens het ontwerp wordt beoordeeld of een systeem voldoet aan de ethische richtlijnen. Waarom is het verstandig om zo’n beoordeling vooraf te doen in plaats van achteraf?

2. Plaats de lijst aan de rechterkant binnen de FAST-principes. Welke passen bij de aanvullingen van UNESCO ? Welke zijn uniek?

Antwoorden

1. Het aanpassen van een AI-systeem nadat het al gebouwd is, kan erg duur en omslachtig zijn. Het is beter om al tijdens het opstellen van de systeemeisen (requirements) te beoordelen of die aansluiten op de ethische richtlijnen; dat voorkomt extra werk.

2. Binnen FAST: Transparantie (T), Verantwoording (A), Rechtvaardigheid (F), Diversiteit, non-discriminatie en rechtvaardigheid (F), Aansprakelijkheid (A), Technische robuustheid(S), Menselijke controle en toezicht (A en S). Binnen UNESCO: Respect voor menselijke autonomie, Maatschappelijk en milieu-welzijn, Privacy en data-governance. Geen unieke principes.